co robić, jeśli nie potrafię ustalić pochodzenia mojego aluminium

Brakujące dane o pochodzeniu nie są ślepą uliczką

Jeśli pochodzenia aluminium nie da się ustalić, nie oznacza to automatycznie, że pasport nie będzie możliwy. ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) nakłada obowiązek dostarczania danych na podmioty łańcucha dostaw: producenta, importera i strony, które następnie znajdują się w łańcuchu, każdy w stosunku do części informacji, które posiadają. Kto sam znajduje się dalej w łańcuchu — na przykład przetwórca półfabrykatów aluminiowych — zależy od danych o pochodzeniu od tego, co dostawca może i chce podzielić. Jeśli brakuje tych danych, pierwszym krokiem jest ustalenie dokładnie, co się dzieje: czy dostawca sam tego nie wie, czy dostawca nie chce się dzielić, czy pochodzenie w przypadku materiału mieszanego lub przetwarzanego jest po prostu niemożliwe do prześledzenia do jednego źródła.

Dla kogoś, kogo to trapi, i dla kogoś, kogo nie

To pytanie pojawia się szczególnie w firmach, które kupują aluminium od dostawcy, który sam jest daleko od oryginalnej produkcji, lub w materiale, który został przetopiony ze złomu lub partii mieszanych. Kto jest samym producentem lub importerem aluminium, w większości przypadków ma wgląd w pochodzenie, ponieważ dane te są już częścią własnej produkcji lub importu. Problem pojawia się bardziej wyraźnie pośredników: producent profili lub odlewni, który kupuje od handlowca, który z kolei kupuje od huty, która z kolei przetwarza mieszankę aluminium pierwotnego i wtórnego. W dane pochodzące ze złomu mieszanego dokładne pochodzenie jest z definicji trudniejsze do ustalenia niż w przypadku jednego, możliwego do prześledzenia źródła — jest to inne zagadnienie niż dostawca, który po prostu nie dostarcza danych, i dobrze jest nie mylić tych dwóch sytuacji. Ta strona dotyczy pierwszego: uniemożliwienia dostępu do danych, które w zasadzie istnieją, ale nie są udostępniane lub nie zostały przekazane.

Przepisy już obowiązują, obowiązek raportowania poprzez pasport jeszcze nie

Obowiązki wynikające z ESPR dotyczące przekazywania danych w łańcuchu dostaw obowiązują od momentu zastosowania rozporządzenia, ale delegowana handlung, która konkretnie dla aluminium określa, które dane muszą obowiązkowo być zawarte w paszporcie, nie została jeszcze opublikowana. W planie działań Komisji Europejskiej na lata 2025-2030 dla aluminium oczekuje się delegowanej handlacji w 2027 roku. Kiedy paszport dla półfabrykatów aluminiowych faktycznie stanie się obowiązkowy, nie jest jeszcze ustalone — dokładna data, kiedy paszport staje się obowiązkowy pojawia się na tej stronie zaraz po opublikowaniu tej handlacji. Do tego czasu nie ma obowiązku prawnego do wykazania już kompletnego paszportu z danymi o pochodzeniu, ale zwyczaj dokumentowania i pytania o pochodzenie jest czymś, na czym można już teraz pracować, właśnie dlatego, że brakujące dane często nie mogą być przywrócone z dnia na dzień.

Co zrobić w przypadku brakujących danych o pochodzeniu

Pierwszym krokiem jest sprawdzenie, które dokładnie dane są wymagane i dlaczego ich tam nie ma — przegląd które dane muszą być wymagane od dostawcy pomaga w zaproponowaniu konkretnej rozmowy zamiast pytania w ogólnych warunkach o "pochodzenie". Często okazuje się, że dostawca ma dane, ale nie wysyła ich standardowo, a zatem ukierunkowane pytanie jest często wystarczające. Jeśli pochodzenie pozostaje niejasne nawet po zapytaniu, drugi krok to sprawdzenie, czy wynika to ze sposobu, w jaki materiał jest złożony: aluminium, które trafia z wielu dostawców dla tego samego stopu, stanowi inne zagadnienie niż jedno źródło, a podejście do łączenia danych od wielu dostawców w jeden paszport jest wówczas bardziej istotne niż nalleganie na pochodzenie, które nie poddaje się już prześledzeniu. Jeśli dostawca strukturalnie nie chce dzielić się danymi, to inny scenariusz niż dane, które po prostu nie istnieją — podejście do tego jest opisane na stronie dotyczącej tego, co zrobić, jeśli dostawca nie dostarcza danych. W dłuższej perspektywie rozsądne jest, aby dostarczanie tych danych nie polegało na pamięci lub dobrej woli dostawcy, lecz zostało ustalone w warunkach zakupu, aby następne zamówienie nie zaczynało się ponownie z tą samą niepewnością.

Na czym to się opiera: artykuł 27 i artykuł 38 ESPR

Artykuł 27 ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) opisuje obowiązki producentów, w tym udostępnianie informacji niezbędnych dla paszportu produktu. Artykuł 38 tego samego rozporządzenia dotyczy innych uczestników łańcucha dostaw i stanowi, że również oni, w odniesieniu do posiadanych przez nich informacji, muszą dostarczać dane stronie opracowującej paszport. Żaden z tych artykułów nie określa, co się dzieje, gdy informacja ta faktycznie nie jest dostępna, ponieważ pochodzenie nie może być już ustalone — tekst reguluje obowiązek dzielenia się tym, co się ma, a nie sposób postępowania w przypadku luki w łańcuchu. Po opublikowaniu aktu delegowanego dla aluminium będzie prawdopodobnie bardziej jasne, jak w praktyce radzić sobie z takimi lukami; do tego czasu najbezpieczniejszą ścieżką jest rozmowa z dostawcą i uporządkowanie własnych umów zakupowych.

Kto napotkał brakujące dane dotyczące pochodzenia, powinien zacząć od zapytania dostawcy o konkretne brakujące dane i jednocześnie ustalone w ramach własnego procesu zakupowego, które informacje powinny być standardowo dostarczone przy następnej dostawie.