Co się stanie z paszportem, jeśli przetworzyć aluminium?

Przetwarzanie może wymagać nowego paszportu

Cyfrowy paszport produktu dołączony do półfabrykatu aluminium jest tworzony dla tego produktu w postaci, w której opuszcza fabrykę lub importera. Jeśli aluminium zostanie następnie przetworzone w inny produkt — profil stający się ramą okienną, odlew stający się częścią maszyny, aluminium opakowaniowe stające się puszką — wówczas charakter pytania się zmienia: czy jest to wciąż ten sam produkt z tym samym paszportem, czy powstaje nowy produkt wymagający własnego paszportu? Odpowiedź nie jest ustalona w samej ESPR, lecz uzupełniana na poziomie kategorii produktu w akcie delegowanym. Dla półfabrykatów aluminium oczekiwany jest taki akt; dla produktów końcowych, do których trafia przetworzone aluminium, obowiązują inne ścieżki z własnym harmonogramem. Co ESPR rzeczywiście określa: podmioty w łańcuchu mają obowiązki przekazywania informacji o paszporcie i ich utrzymywania w dostępności (artykuł 38), a każdy produkt lub każda partia otrzymuje unikalny kod identyfikacyjny łączący paszport z tym konkretnym produktem (artykuł 12). Te dwa elementy łącznie określają w praktyce, co dzieje się z danymi, gdy materiał zmienia formę.

Dla półfabrykatu, nie automatycznie dla produktu końcowego

Paszport zestawiany za pośrednictwem alupas.eu dotyczy półfabrykatu aluminium: profilu, odlewu, zwoju lub blachy w postaci, w jakiej opuszcza producenta lub importera. Paszport ten zawiera dane znane w tym momencie — pochodzenie, skład, zawartość materiału z recyklingu i wszystko, co zostanie ustalone w akcie delegowanym dla aluminium. Gdy materiał zostanie przecięty, odlany, wytłoczony w nowy profil, anodowany lub połączony z innymi materiałami w produkt końcowy, faktycznie powstaje nowy produkt. To, czy ten nowy produkt również podlega obowiązkowi paszportu ESPR, zależy od kategorii produktu, do której trafia — okna, opakowania, części maszyn — oraz od pytania, czy dla tej kategorii został już ustalony akt delegowany. Jest to inna ścieżka niż ścieżka samego półfabrykatu aluminium, z własnym harmonogramem, którego nie można wnioskować z dostępnych źródeł. Dlatego nie ma zastosowania: paszport półfabrykatu nie "przenosi się" automatycznie jako gotowy paszport produktu końcowego. Jest to raczej element składowy: dane w nim zawarte mogą być istotne dla paszportu produktu końcowego, ale jest to oddzielne zadanie.

Brak ustalony terminarz dla przetworzonych produktów końcowych

Dla samego półfabrykatu aluminium obowiązek paszportu oczekiwany jest około 2029 r., z aktem delegowanym przewidzianym na 2027 r.; data ta nie jest ustalona i będzie tutaj aktualizowana, gdy tylko akt zostanie opublikowany. Dla produktów końcowych wytwarzanych z przetworzonego aluminium obowiązuje osobna ścieżka w planie pracy ESPR, z własnym — potencjalnie późniejszym lub wcześniejszym — harmonogramem dla każdej grupy produktów. Dopóki dla takiej kategorii produktu końcowego nie zostanie ustalony akt delegowany, dla tego produktu końcowego nie obowiązuje również obowiązek paszportu, niezależnie od tego, czy używany półfabrykat aluminium sam już podlega temu obowiązkowi. Do tego czasu pozostaje w mocy to, co artykuł 38 i artykuł 12 regulują w sensie ogólnym: obowiązki przekazywania informacji w łańcuchu i jednoznacznej identyfikowalności produktów, w takim zakresie i na tyle, na ile kategoria produktu podlega przepisom ESPR.

Co to oznacza dla przetwarzających aluminium

Jeśli kupujesz i dalej przetwarzasz półfabrykaty aluminiowe, możesz przede wszystkim zachować paszport tego półfabrykatu i zawarte w nim dane — pochodzenie, skład, zawartość materiału pochodzącego z recyklingu — jako podstawowe informacje dla własnego procesu. Te dane mogą być potrzebne, gdy dla produktu końcowego obowiązek posiadania paszportu stanie się wymagany, i bardziej praktyczne jest posiadanie ich pod ręką niż odtwarzanie ich post factum. Po drugie, warto śledzić, dla jakiej kategorii produktu przeznaczony jest produkt końcowy, i sprawdzić, czy dla tej kategorii w harmonogramie prac ESPR już przygotowywana jest delegowana czynność — to określa, czy i kiedy tam pojawi się obowiązek posiadania paszportu. Po trzecie: dopóki własny produkt końcowy nie podlega ustanowionej delegowanej czynności, nie istnieje obowiązek prawny, aby samodzielnie opracować paszport, nawet jeśli aluminium, z którym się pracuje, jest już opatrzone paszportem. Po czwarte, jeśli produkt poddany obróbce jest sprzedawany kolejnej stronie w łańcuchu, pozostaje istotna myśl zawarta w artykule 38: informacje niezbędne do wypełnienia obowiązków dalej w łańcuchu powinny pozostać dostępne, nawet jeśli dokładna forma nie jest jeszcze we wszystkich kategorii produktów określona.

Podstawa: artykuł 38 i artykuł 12 rozporządzenia ESPR

Fakt, że informacje zawarte w paszporcie muszą być w stanie przepływać przez łańcuch, wynika z artykułu 38 Rozporządzenia (UE) 2024/1781 (ESPR), który nakłada obowiązki na podmioty w łańcuchu dostaw dotyczące udostępniania i przekazywania informacji o produkcie. Fakt, że każdy produkt lub każda partia jest powiązana z konkretnym paszportem poprzez unikalny kod identyfikacyjny, wynika z artykułu 12 tego samego rozporządzenia. Razem te przepisy wyjaśniają, dlaczego paszport zasadniczo jest przypisany do konkretnego produktu, i dlaczego przetworzenie na nowy produkt rodzi pytanie, czy potrzebny jest nowy paszport — pytanie, na które odpowiedź jest udzielana dla każdej kategorii produktu w obowiązującej dla niej delegowanej czynności, a nie w samym rozporządzeniu ESPR.

Jeśli w tej chwili przetwarzasz półfabrykaty aluminiowe, praktyczne jest zachowywanie paszportu i danych zawartych w paszporcie zakupionego półfabrykatu, śledzenie, czy dla twojej kategorii produktu istnieje już ruch w harmonogramie prac ESPR, i w przypadku wątpliwości dotyczących konkretnej sytuacji zapoznanie się z oficjalnymi tekstami lub harmonogramem prac Komisji Europejskiej — ta strona będzie zaktualizowana, gdy tylko delegowana czynność dotycząca aluminium zostanie opublikowana.