Geldt het digitaal productpaspoort voor mijn aluminium?

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

De ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) is een kaderverordening. Dat betekent dat artikel 1 het toepassingsgebied breed neerzet — bijna alle fysieke producten kunnen er in principe onder vallen — maar dat de verordening zelf nog niet zegt welk product wanneer aan de beurt is. Die invulling komt per productgroep in een gedelegeerde handeling. Voor aluminium halffabricaten is die handeling er nog niet. Wat er op dit moment van een bedrijf wordt verwacht, valt daarom in twee delen uiteen: wat de wet in algemene zin voorschrijft, en wat er praktisch te doen is zolang de productspecifieke regels nog ontbreken.

Weten of uw product onder het toepassingsgebied valt

Artikel 1 van de ESPR omschrijft welke productcategorieën in aanmerking komen voor eisen op het gebied van ecologisch ontwerp, en daarmee ook voor een digitaal productpaspoort. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers betekent dit vooral: nagaan of het eigen product — profiel, gietstuk, verpakkingshalffabricaat — past binnen de omschrijving die de verordening en de latere gedelegeerde handeling gebruiken. Dat is geen juridische exercitie op zichzelf, maar een kwestie van de eigen productcatalogus naast de tekst leggen. Een goed vertrekpunt is de vraag welke producten van de aluminiumsector vallen onder de ESPR, omdat daar per productgroep wordt uitgelegd hoe breed of smal de afbakening in de praktijk uitpakt.

Begrijpen dat het paspoort pas verplicht wordt via een gedelegeerde handeling

Artikel 9 van de ESPR beschrijft wat een digitaal productpaspoort inhoudt en aan welke voorwaarden het moet voldoen, maar de verplichting om er daadwerkelijk een te hebben ontstaat pas op het moment dat de Europese Commissie voor de eigen productgroep een gedelegeerde handeling vaststelt. Voor bedrijven betekent dit dat er nu geen wettelijke verplichting is om al een paspoort te voeren, maar wel een groeiende kans dat die verplichting binnen de eigen sector wordt ingevoerd. Wat een gedelegeerde handeling precies is en waarom die bepaalt wat er van een fabrikant wordt gevraagd, staat uitgewerkt op de pagina wat is een gedelegeerde handeling en waarom bepaalt die wat ik moet doen.

Onderscheid maken tussen halffabricaat en eindproduct

Veel aluminiumbedrijven leveren geen eindproduct aan de consument, maar een profiel, plaat of gietstuk dat verderop in de keten wordt verwerkt. De vraag of het paspoort al bij het halffabricaat moet horen, of pas bij het eindproduct waarin het wordt verwerkt, is relevant voor de eigen positie in de keten en voor wie welke gegevens aanlevert. Dit onderscheid wordt behandeld op de pagina over of er al een productpaspoort moet zijn als het aluminium nog een halffabricaat is.

Nagaan of de omvang van het bedrijf iets verandert aan de verplichting

Er bestaat bij kleinere bedrijven soms de aanname dat een Europese verplichting als deze alleen voor grote industriële spelers geldt. Of en in hoeverre bedrijfsgrootte een rol speelt, verschilt per regeling en per uitzondering die in een gedelegeerde handeling kan worden opgenomen. Dat wordt nader toegelicht op de pagina of het productpaspoort ook voor kleine bedrijven geldt.

Waar het misgaat in de praktijk

Een aantal patronen komt steeds terug bij bedrijven die zich voor het eerst in dit onderwerp verdiepen.

Aanname dat "aluminium" één categorie is. Een producent van profielen en een producent van verpakkingsfolie kijken naar dezelfde grondstof, maar vallen mogelijk onder verschillende gedelegeerde handelingen met verschillende tijdlijnen. Wie zich baseert op nieuws over "aluminium en het productpaspoort" zonder te kijken naar de eigen productgroep, trekt te snel een conclusie.

Verwarren van de kaderverordening met de uitvoeringsregels. Artikel 1 en artikel 9 van de ESPR zeggen wat er ooit kan gaan gelden, niet wat er nu al geldt. Bedrijven die de verordening lezen als een directe verplichting, lopen voor de muziek uit of maken onnodig kosten voor een systeem dat nog moet worden afgestemd op de definitieve eisen.

Geen onderscheid maken tussen primair en secundair aluminium. De herkomst van het materiaal kan gevolgen hebben voor welke gegevens relevant zijn in een paspoort, en mogelijk voor de manier waarop een product wordt beoordeeld. Dit speelt een rol bij de vraag of het verschil tussen primair en secundair aluminium van belang is voor de eigen productlijn.

Onduidelijkheid over reserveonderdelen en reparatieonderdelen. Een bedrijf dat losse onderdelen levert voor reparatie of onderhoud, gaat er soms van uit dat dit buiten elke regeling valt omdat het geen nieuw eindproduct is. Of dat klopt, hangt af van hoe de gedelegeerde handeling voor de betreffende productgroep dit invult; zie de toelichting over losse aluminium reserveonderdelen.

Te lang wachten met intern overzicht. Sommige bedrijven stellen elke voorbereiding uit tot de datum vaststaat, en ontdekken dan dat de eigen gegevens over samenstelling, herkomst en bewerking niet centraal zijn vastgelegd. Dat overzicht is onafhankelijk van de exacte verplichtingsdatum al nuttig om te hebben.

Wat u kunt vastleggen

Ook zonder dat de gedelegeerde handeling er al is, is er een aantal zaken dat een bedrijf nu al ordent en die later vrijwel zeker relevant blijken:

• Een overzicht van de eigen productgroepen, gekoppeld aan de omschrijvingen uit artikel 1 van de ESPR, zodat duidelijk is welk deel van het assortiment mogelijk onder toekomstige regels valt.
• Documentatie over de herkomst van het materiaal — primair, secundair, of een mix — per productlijn.
• Een lijst van de gegevens die nu al beschikbaar zijn over samenstelling, bewerking en herkomst, als basis voor wat er straks in een paspoort moet komen. Een aanzet daarvoor staat op de pagina over welke gegevens er in het productpaspoort van aluminium komen.
• Een interne notitie over de positie van het eigen bedrijf in de keten: levert het bedrijf een halffabricaat, een onderdeel, of een eindproduct, en wie is daardoor waarschijnlijk verantwoordelijk voor het paspoort.
• Afspraken met toeleveranciers over het delen van materiaalgegevens, zodat die niet pas onder tijdsdruk moeten worden opgevraagd zodra een verplichting concreet wordt.