Wat is een gedelegeerde handeling en waarom bepaalt die wat ik moet doen?

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

De ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) is de kaderwet. Ze legt vast dát er een digitaal productpaspoort komt, wie daar verantwoordelijk voor is en welke onderwerpen aan bod moeten komen. Maar de ESPR zelf zegt nog niet voor welke productgroepen dat paspoort verplicht wordt, welke gegevens erin moeten staan, en vanaf welk moment. Dat wordt per productgroep uitgewerkt in een gedelegeerde handeling — een aparte, juridisch bindende regeling die de Europese Commissie vaststelt op basis van de bevoegdheid die artikel 4 van de ESPR haar geeft.

Voor een bedrijf betekent dit concreet dat de ESPR zelf nooit de bron is waarin te vinden is wát er in een paspoort voor aluminium halffabricaten moet staan. Die informatie komt in de gedelegeerde handeling voor de productgroep waaronder profielen, gietwerk of verpakkingsaluminium valt. Zolang die handeling niet gepubliceerd is, ligt er geen verplichting — maar de voorbereiding daarvan loopt wel, en de ESPR beschrijft al wel wat zo'n handeling straks moet regelen.

Weten dat de ESPR een kader is, geen werkinstructie

Een bedrijf dat de ESPR raadpleegt om te zien wat er van hem verwacht wordt, vindt daar geen productlijst en geen gegevensveldenlijst. Artikel 8 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) somt op wélke onderwerpen een gedelegeerde handeling moet behandelen — denk aan duurzaamheidseisen, informatieverplichtingen en de eisen aan het paspoort zelf — maar de invulling per productgroep volgt later. Praktisch betekent dit dat een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers de ESPR kan lezen als vindplaats van de spelregels, en de gedelegeerde handeling als vindplaats van de daadwerkelijke verplichting. Wie nu al wil weten wat er in het productpaspoort van aluminium moet komen, stuit dus op een leemte die pas gevuld wordt zodra de handeling er is.

Volgen wanneer de eigen productgroep aan de beurt is

Artikel 18 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) beschrijft hoe de Commissie prioriteert welke productgroepen eerst een gedelegeerde handeling krijgen. Niet elke productgroep wordt gelijktijdig behandeld; er wordt gewerkt met een werkplan waarin sommige sectoren eerder aan de beurt zijn dan andere. Voor een bedrijf betekent dit dat volgen welke productgroep prioriteit krijgt, praktisch relevanter is dan de ESPR als geheel te lezen. Aluminium halffabricaten zijn nog niet in een gepubliceerde gedelegeerde handeling opgenomen; het werkplan noemt een verwachting, geen vaststaand moment. Wie wil weten wanneer het productpaspoort verplicht wordt voor aluminium, leest daar waarom die datum bewust als verwachting en niet als feit wordt gepresenteerd.

Onderscheid maken tussen "de ESPR geldt" en "de verplichting geldt al"

Een veelgemaakte denkfout is dat de ESPR als verordening al rechtstreeks werkt, zoals een verordening normaal doet. Dat klopt voor de bepalingen die op de verordening zelf steunen, maar de concrete productverplichting — welk paspoort, welke gegevens, vanaf wanneer — ontstaat pas met de gedelegeerde handeling. Voor een bedrijf betekent dit dat "de ESPR is in werking getreden" niet gelijk staat aan "ik moet nu een paspoort hebben". Dat onderscheid is precies waarom de vraag welke producten van de aluminiumsector onder de ESPR vallen een ander antwoord kan hebben dan de vraag of er al een verplichting geldt.

Waar het misgaat in de praktijk

Een inkoper leest dat de ESPR is aangenomen en concludeert dat er "dus" al een paspoort moet zijn — terwijl de gedelegeerde handeling voor aluminium nog niet gepubliceerd is.

Een exportafdeling stelt een klant gerust met een datum die ze in een nieuwsartikel zag, zonder te vermelden dat dit een verwachting uit het werkplan is en geen vastgestelde datum uit een gepubliceerde handeling.

Een kwaliteitsmanager zoekt in de ESPR zelf naar een lijst met verplichte gegevensvelden voor aluminium profielen, vindt niets concreets, en trekt daaruit de foute conclusie dat er voorlopig niets voorbereid hoeft te worden.

Een leveranciersteam gaat ervan uit dat alle productgroepen onder de ESPR gelijktijdig een gedelegeerde handeling krijgen, en plant de eigen voorbereiding daarom te laat of te vroeg ten opzichte van het werkelijke werkplan.

Een bedrijf verwart de gedelegeerde handeling met een uitvoeringshandeling of nationale wet, en zoekt de verplichting daardoor op de verkeerde plek — bijvoorbeeld in Nederlandse regelgeving in plaats van in EU-recht.

Wat u kunt vastleggen

• Een interne notitie waarin het onderscheid tussen de ESPR als kader en de gedelegeerde handeling als concrete verplichting is uitgelegd, zodat niet elke afdeling dit zelf opnieuw moet uitzoeken.
• Een vast controlemoment (bijvoorbeeld ieder kwartaal) waarop iemand nagaat of er een gedelegeerde handeling voor de eigen productgroep is gepubliceerd of in consultatie is gegaan.
• Een overzicht van de eigen productgroep — profielen, gietwerk of verpakking — met een verwijzing naar de pagina's die beschrijven of het productpaspoort voor het eigen aluminium geldt en of dat afhangt van primair of secundair materiaal.
• Een logboek van de bronnen die geraadpleegd zijn (datum, versie, link naar EUR-Lex), zodat later aantoonbaar is wanneer welke informatie bekend was.
• Een sjabloon voor communicatie naar klanten en leveranciers waarin duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen "de ESPR is vastgesteld" en "de verplichting voor dit product is nog niet actief", om te voorkomen dat verwachtingen als feiten worden doorgegeven.