co się stanie, jeśli kod QR na moim aluminium stanie się nieczytelny

Uszkodzony kod QR nie oznacza, że paszport zniknął

Kod QR na półfabrykacie aluminiowym jest odnośnikiem do paszportu produktu, a nie samym paszportem. Paszport znajduje się na serwerze, powiązany z unikalnym kodem identyfikacyjnym produktu, i pozostaje tam nawet jeśli nośnik na produkcie jest porysowany, zużyty lub staje się nieczytelny w wyniku obróbki. Problem związany z uszkodzonym kodem polega zatem nie na zniknięciu danych, ale na tym, że w danym momencie ktoś nie może do nich dotrzeć za pomocą prostego skanowania. Jest to szczególnie uciążliwe dla osób dalej w łańcuchu dostaw — dla przetwórcy, recyklera, inspektora — którzy akurat w tym momencie potrzebują danych.

Chodzi tu o nośnik, a nie o dane

Istotne tu rozróżnienie: nośnik (kod QR, wygravirowany, wytrawiony lub naniesiony jako naklejka) to coś innego niż cyfrowy paszport produktu, który za nim stoi. Artykuł 11 rozporządzenia ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) ustala wymogi dotyczące technicznego funkcjonowania paszportu i nośnika danych i wychodzi z założenia nośnika odpornego na to, co produkt w praktyce normalnie przebywa. Oznacza to, że punktem wyjścia jest kod QR stworzony i naniesiony z myślą o trwałości samego nośnika. To, czego artykuł ten nie reguluje, to gwarancja, że kod nigdy nie może stać się nieczytelny — ekstremalna obróbka, korozja, powłoka lub uszkodzenie mechaniczne mogą sprawić, że kod stanie się bezużyteczny. W takiej sytuacji nie ma w tekście osobnej "procedury awaryjnej"; jednak podstawowe połączenie między produktem a paszportem pozostaje niezmienione poprzez numer identyfikacyjny, tak jak to również ma miejsce w jak każdemu produktowi przydzielić unikalny kod identyfikacyjny. Ten numer, a nie obraz QR, stanowi rzeczywisty punkt zakotwiczenia.

Brak jeszcze ustalona data, ale kierunek jest ustalony

Dokładny moment, kiedy obowiązki te dla produktów aluminiowych wejdą w życie, nie jest jeszcze ustalony. Delegowany akt, który ma to konkretnie uregulować dla półfabrykatów aluminiowych, zgodnie z planem działań ESPR na lata 2025–2030 oczekiwany jest około 2027 r.; natychmiast po jego opublikowaniu data pojawi się tutaj. Do tego czasu nic się nie zmieni w praktyce: obecnie nie ma obowiązku ustawowego umieszczania kodu QR na produktach aluminiowych. Natomiast to, co już jest ustalone, to ramy, w których ten obowiązek będzie musiał być spełniany — artykuł 10 i artykuł 11 rozporządzenia ESPR opisują wymogi, jakie pasport i nośnik muszą spełniać, gdy obowiązek wejdzie w życie dla danej grupy produktów.

Co robić, jeśli kod okaże się nieczytelny

Dla tych, którzy już teraz myślą o organizacji tego procesu, kolejność jest mniej więcej następująca. Po pierwsze: upewnij się, że paszport nie można znaleźć wyłącznie za pośrednictwem obrazu kodu QR, ale za pośrednictwem kodu identyfikacyjnego, który można również uzyskać niezależnie od kodu — na dokumentach towarzyszących, liście przewozowym lub w rejestrze cyfrowych paszportów produktów w którym paszport zostaje wpisany zgodnie z artykułem 13 ESPR. Rejestr ten pełni funkcję miejsca wyszukiwania, które nie zależy od stanu fizycznego produktu. Następnie: zastanów się, gdzie w procesie kod ma największe ryzyko uszkodzenia (transport, powłoka, obróbka cieplna) i wybierz sposób naniesienia — grawerowany, wytrawiany, jako trwały etykietę — która najlepiej mu się opiera; to pytanie, które zostaje omówione szerzej w tym, jak kod QR trafia na produkt. Następnie: jeśli kod zostanie jednak uszkodzony u klienta lub przetwórcy, praktyczną drogą jest wyszukanie kodu identyfikacyjnego produktu (za pośrednictwem dokumentów towarzyszących lub rejestru) i za jego pomocą konsultacja paszportu, bez konieczności skanowania samego kodu. Wreszcie, rozsądnie jest nie pozostawiać tego procesu w izolacji od własnej administracji: powiązanie z systemem firmy, takie jak opisane w łączeniu paszportu z systemem ERP lub zapasów, ułatwia znalezienie paszportu produktu bez konieczności, aby kod fizyczny był jeszcze czytelny.

Można je prześledzić na podstawie artykułów dotyczących nośnika, paszportu i rejestru

Podstawą odpowiedzi na to pytanie są trzy artykuły ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781). Artykuł 10 opisuje wymogi, którym musi spełniać cyfrowy paszport produktu, w tym powiązanie z unikalnym kodem identyfikacyjnym — niezależnym od fizycznego nośnika. Artykuł 11 dotyczy szczegółowo projektowania technicznego i funkcjonowania paszportu i nośnika danych, a jest miejscem, w którym wymogi dotyczące trwałości i czytelności samego kodu QR zostaną uzupełnione po przyjęciu handlowiska delegowanego dla aluminium. Artykuł 13 reguluje rejestr cyfrowych paszportów produktów, który pełni funkcję centralnego źródła informacji niezależnie od tego, co stanie się z fizycznym egzemplarzem produktu. Artykuły 16 i 17 dotyczą etykiet i podrabianych etykiet, są istotne dla kwestii tego, jak kod musi być rozpoznawalny wizualnie i nie do podrobienia, ale nic nie mówią o tym, co się dzieje, gdy autentyczny kod jest uszkodzony — pozostaje to w zakresie artykułów 10 i 11.

Przedsiębiorstwo, które już teraz przygotowuje produkt aluminiowy z kodem QR, powinno zaprojektować kod identyfikacyjny i jego przechowywanie (rejestr, ERP, dokumenty towarzyszące) niezależnie od fizycznego nośnika na samym produkcie — gdy pojawi się data i handlowiska delegowany, będzie to już istniejąca podstawa.